امروز  دوشنبه ۳ مهر ۱۳۹۶
چهار سوقِ هنر و معماری
۱۳۹۶/۰۴/۱۶ تعداد بازدید: ۶۲
print

چهار سوقِ هنر و معماری

 چهار سوقِ هنر و معماری

بعد از یک زیارت دلچسب در هوای پاک حرم فرزند معصومِ امام موسی بن جعفر(ع)، راهی بازار می­شوی و عطر سوهان به مشامت می­رسد. بازارهای سنّتی اطراف حرم همه بدون استثنا مهر و تسبیح و سجّاده و انگشتر می­فروشند و تو به یاد تک تک تمام کسانی می­افتی که موقع خداحافظی، التماس دعا گفته­اند. بازارهای شهرهای زیارتی مانند قم حال و هوای خاصّی دارند؛ چون سوغات این شهرها به نوعی تبرّک محسوب می­شوند.
بازار قدیم
بازار قدیمی و بزرگ قم مجموعه­ای شامل راسته، چهار سوق، سرا و تیمچه است و در باقت قدیمی شهر قم قرار دارد.  این مجموعة سرپوشیده با سقف گنبدی از آثار تاریخی استان قم هم به شمار می­آید. علّت سرپوشیده بودن بازار به خاطر گرمای شدید هوا در تابستان و سرمای زیاد در زمستان است. بازار قدیم در ابتدا به شکل خطّی و یک­ پارچه ساخته شد و از میدان کهنه تا پل علیخانی ادامه می­یافت. امروزه از این بازار قدیمی دو قسمت بازار کهنه و بازار نو به جا مانده است. طول هر کدام از این بازارها یک کیلومتر است.
 
 
تهویة بازار از طریق دریچه­های تعبیه شده در پوشش گنبدی است که به شکل دایره و در دو طرف آن قرار دارند. دیدن تابش نور از این سقف گنبدی بسیار دلنشین است.
قدمت بعضی از بناهای مجموعة بازار قدیم قم به دوران سلجوقی و ایلخانی برمی­گردد و بناهای همجوار راستة بازار کهنه متعلّق به دوران قبل از صفویّه است. امّا نوع معماری راستة بازار نو وتیمچه و سراهای جانبی متعلّق به دوران صفوی و قاجار است. بازار قدیم قم در دوران ناصرالدّین شاه گسترش یافت و در دو طرف آن بناهای جدیدی مانند تیمچة بزرگ ساخته شد و در دوران پهلوی هم بخش­هایی به بازار نو اضافه شد.
در بازار قم چند مسجد هم هست که عبارتند از: مسجد مسگرها، مسجد ملّا جعفر، مسجد امام حسین(ع) و دو مسجد بدون نام در بازار نو و مسجد نجّارها، مسجد رضویّه و مسجد میدان کهنه در بازار قدیم.

بازار کهنه
در دو طرف بازار کهنه هستة مرکزی شهر قم، یعنی محلّه­های «عربستان» و «لب­چال» قرار دارد. این بازار سرپوشیده از خیابان عمّار یاسر شروع می­شود و تا میدان کهنه در خیابان طالقانی امتداد می­یابد. این بازار در حال حاضر بیشتر به کارگاه­های تولیدی اختصاص دارد.
بازار کهنه دارای یک سرای بدون نام و یک سرا به نام ملّاحسین است. در قسمت انتهایی بازار، میدانی مستطیل شکل به نام میدان کهنه قرار دارد و دور تا دور آن مغازه­های مختلف دیده می­شود. وسط میدان، دستفروشان میوه و تره­بار  به کسب و کار مشغولند.
 
بازار نو
بازار نو شامل بازار مسگرها، کفّاش­ها، راستة بازار و بازارچة حسین­آباد است و از خیابان 19 دی شروع می­شود و به خیابان طالقانی منتهی می­شود.

 

سقف بازار نو شامل چهار نیم طاق و 78 طاق گنبدی با ارتفاع شش متر است. طول بازار یک کیلومتر و عرض آن آن شش متر است. بیشتر سراهای بازار قم در جنوب راستة بازار نو قرار دارند؛ سراهایی با نام­هایی از این قبیل: سرای بنّاها ، سرای صدراعظم، سرای همدانی­ها، سرای حاج عسگرخان، سرای حاج عبّاسقلی، سرای بلیتی­ها و سرای حاج میرزا. بازار نو دارای یک چهار سوق هم هست. اوّلین تقاطع از بازار مسگرها را که رد کنیم، چهار سوق را می­بینیم. وارد چهار سوق که می­شویم، سه راه بازار دیده می­شود.
نظرات

 نام:
 *نظر: